دو نگاه به جنگ؛ از ارتش‌های قراردادی تا دفاع داوطلبانه از وطن

یک رزمنده دوران دفاع مقدس در یادداشتی با مقایسه رویکرد نیروهای نظامی در جهان، بر تفاوت میان «جنگ مبتنی بر قرارداد» و «دفاع مبتنی بر باور و انگیزه ملی» تأکید کرده و نقش روحیه ایثار را عامل تعیین‌کننده در معادلات میدانی می‌داند.

آوای جنوب، آنچه در میدان‌های نبرد سرنوشت‌ساز است، صرفاً تجهیزات و تسلیحات نیست؛ بلکه نوع نگاه نیروها به جنگ و هدفی است که برای آن می‌جنگند.

در برخی کشورها، حضور در ارتش و میدان نبرد، در قالب قراردادهای مشخص تعریف می‌شود؛ نیروهایی که بر اساس تعهدات زمانی و مالی، در عملیات‌ها شرکت می‌کنند و پس از پایان دوره، مأموریت آن‌ها نیز به پایان می‌رسد. در این نگاه، جنگ بیش از آنکه یک باور باشد، یک شغل تلقی می‌شود.

در مقابل، در نگاه مبتنی بر دفاع از سرزمین، بسیاری از نیروها با انگیزه‌های درونی، باورهای اعتقادی و حس مسئولیت نسبت به وطن وارد میدان می‌شوند؛ بدون آنکه دستمزد یا منافع شخصی، اولویت اصلی آن‌ها باشد. در این چارچوب، مفاهیمی مانند ایثار، ازخودگذشتگی و دفاع از خاک، جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند.

بر اساس این دیدگاه، آنچه در بزنگاه‌های تاریخی می‌تواند معادلات را تغییر دهد، نه صرفاً توان نظامی، بلکه همین روحیه و انگیزه انسانی است؛ عاملی که به‌گفته تحلیلگران، قابل طراحی یا جایگزینی با فناوری‌های نظامی نیست.

در ادامه این یادداشت، به نقش مردم در شرایط بحرانی نیز اشاره شده است؛ جایی که حضور اقشار مختلف جامعه، از زن و مرد تا جوانان، به‌عنوان پشتوانه‌ای برای تقویت روحیه جمعی و انسجام ملی مطرح می‌شود.

نویسنده در پایان تأکید می‌کند که در تحلیل هرگونه درگیری یا تنش، باید علاوه بر ابزارهای سخت، به عوامل انسانی، باورها و انگیزه‌ها نیز توجه داشت؛ عواملی که در طول تاریخ بارها در تعیین نتیجه نهایی نقش‌آفرین بوده‌اند.