پیامدهای انزوای دیجیتال طولانی‌مدت

اتصال اینترنت در ایران در سطحی نزدیک به صفر تثبیت شده. در شرایط قطع کامل اینترنت در ایران، برخورد با ترمینال‌های ماهواره‌ای نیز در حال گسترش است؛ اقدامی که به ادعای نت‌بلاکس با هدف «حذف آخرین راه‌های ارتباطی باقی‌مانده با جهان خارج» انجام می‌شود.

آوای جنوب، اینترنت در ایران از ۹ اسفندماه سال گذشته و هم‌زمان با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به‌طور گسترده قطع شده و از آن زمان تاکنون، دسترسی کاربران تنها در سطحی بسیار محدود و در حدود یک درصد برقرار بوده است.

پیامدهای انزوای دیجیتال طولانی‌مدت

نت‌بلاکس دیروز پیش‌تر هشدار داده بود که این انزوای دیجیتال طولانی‌مدت پیامدهای تازه و نگران‌کننده‌ای برای کاربران و زیرساخت‌های آنلاین کشور به همراه دارد. از جمله این پیامدها می‌توان به منقضی شدن دامنه‌ها و حساب‌های کاربری و همچنین به‌روزرسانی نشدن سرورها و نرم‌افزارها اشاره کرد؛ موضوعی که در شرایط افت کیفیت و فرسایش شبکه اینترانت ملی، می‌تواند خطرات فنی و امنیتی قابل توجهی ایجاد کند.

از سوی دیگر، قطع گسترده و طولانی‌مدت اینترنت تنها به اختلال در ارتباطات و مسائل فنی محدود نمی‌شود و آسیب‌های جدی و بعضاً جبران‌ناپذیری به کسب‌وکارها وارد می‌کند؛ آسیبی که هم اقتصاد متداول و هم به‌ویژه اقتصاد دیجیتال را تحت تأثیر قرار داده است. بسیاری از شرکت‌ها و استارتاپ‌ها به‌طور کامل مدار خارج شده‌اند یا نیمه فعالند، زنجیره‌های تأمین دیجیتال مختل شده و امکان ارائه خدمات، پشتیبانی و تعامل با مشتریان عملاً از بین رفته است. در چنین شرایطی، حتی کسب‌وکارهایی که به‌طور مستقیم آنلاین نیستند نیز به‌دلیل وابستگی به زیرساخت‌های دیجیتال، پرداخت‌ها، سامانه‌های لجستیک و ارتباطات، با مشکلات جدی روبه‌رو شده‌اند.

با این حال، پیامدهای قطع اینترنت فراتر از حوزه اقتصاد است و به‌طور مستقیم بر زندگی روزمره شهروندان اثر گذاشته است. اینترنت در دنیای امروز نقشی حیاتی و زیرساختی پیدا کرده و برای بسیاری از مردم، نبود آن از نظر فشار روانی قابل مقایسه با قطع طولانی‌مدت برق یا آب است. متخصصان حوزه سلامت روان هشدار می‌دهند که محرومیت طولانی از ارتباطات دیجیتال می‌تواند باعث سردرگمی، احساس انزوا، اضطراب، افسردگی و بلاتکلیفی شود؛ به‌ویژه در شرایط بحرانی که دسترسی به اطلاعات، ارتباط با نزدیکان و احساس اتصال به جهان بیرون برای حفظ ثبات روانی ضروری است. ادامه چنین وضعیتی می‌تواند آثار عمیق و ماندگاری بر سلامت روان جامعه برجای بگذارد.

اینترانت ملی هم ناپایدار است

در حالی که دسترسی به اینترنت جهانی تقریباً قطع شده، شبکه داخلی ایران نیز از پایداری لازم برخوردار نیست. شامگاه دوشنبه ۱۰ فروردین، دیتاسنتر ایرانیان واقع در محله پونک تهران از حدود ساعت ۲۳ به‌دلیل قطع برق دچار اختلال شد.

به گفته منابع آگاه، قطع برق خارج از دیتاسنتر ایرانیان پونک باعث از مدار خارج شدن دیتاسنتر شده بود. این دیتاسنتر به‌دلیل ابعاد بزرگ و تعداد قابل توجه رک‌های فعال، نقش مهمی در میزبانی سرورهای کسب‌وکارهای کشور دارد و چندین سرویس‌دهنده ابری از جمله هم‌روش، آروان‌کلاد و پارس‌پک نیز در این منطقه ابری (Region) فعال هستند. به همین دلیل بروز اختلال در آن بسیاری از سرویس‌های مهم کسب‌وکارها را از دسترس خارج کرد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که در پی این حادثه، علاوه بر کسب‌وکارهایی که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم در این مرکز داده میزبانی می‌شوند، برخی از کاربران اینترنت خانگی شرکت‌های های‌وب و پارس‌آنلاین نیز برای ساعاتی با اختلال مواجه شدند.

این دیتاسنتر به مدار برگشت.

در روزهای گذشته نیز خدمات بانک‌های سپه و ملی با اختلال‌های طولانی‌مدت روبه‌رو بوده‌اند.

این اختلال‌های پی‌درپی نگرانی‌ها درباره تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی دیجیتال کشور در شرایط قطع اینترنت را افزایش می‌دهد.