مقایسه قطعی اینترنت از سال ۸۸ تا امروز

افتادن در انتهای این چاه بدون ارتباط با دنیای آزاد یادآور چه روزی در تقویم است؟

این ردیف پیام‌هایی که به مقصد نمی‌رسند، این صفحه فریزشده در اینستاگرام و تلگرام، خاطره چند روز تجربه جنگ را به ذهن می‌آورد یا سال ۱۴۰۱ را؟ برف آبان ۱۳۹۸ را در ذهن زنده می‌کند یا خرداد سال ۱۳۸۸ را؟

این قحطی اینترنت لنگه ندارد. مشابه هیچ زمان دیگری نیست. شدیدترین نوع قطع ارتباط است که تا امروز اتفاق افتاده. این‌ها حرف‌هایی است که کارشناسان اینترنت می‌زنند. حتی وقتی با قطعی اینترنت افغانستان در مهرماه مقایسه شود، باز هم آنچه امروز تجربه می‌شود چندلایه‌ترین، سنگین‌ترین و گسترده‌ترین نوع قطعی اینترنت است.

جنگ: قطعی دو روزه اینترنت بین‌الملل

ضرباهنگ حوادث آن‌قدر سریع بوده است که خاطرات قطعی اینترنت را در هم می‌پیچاند و محاسبه تعداد روزها و کم و کیف آن‌ها را دشوار می‌کند. در این حافظه مخدوش چطور دنبال یادآوری تجربیات قبل بگردیم؟ اینترنت در دوران جنگ ۱۲ روزه در چه ابعادی قطع شده بود؟

«در جنگ ۱۲ روزه هیچ‌وقت پیام‌رسان‌های داخلی قطع نشده بود و شبکه ملی سکته نداشت. شبکه ملی اطلاعات در روزهای هجدهم و نوزدهم دی‌ماه کاملا عامدانه از دسترس خارج شد که احتمال هر نوع ارتباطی کاهش پیدا کند.» این حرفی است که وحید فرید، کارشناس اینترنت، به زومیت می‌زند.

همچنین در برهه جنگ درصد کمی از کاربران اینترنت خانگی به کمک پروکسی یا فیلترشکن ارتباط خود را با دنیای آزاد حفظ کرده بودند. آیا این نقطه از دنیا که در آن ایستاده‌ایم، شبیه به جایی است که یک بار سال ۱۴۰۱ پا روی آن گذاشته بودیم؟

سال ۱۴۰۱، سال فیلترینگ

«در سال ۱۴۰۱ قطعی اینترنت به شکل کوتاه‌مدت و در برخی از مناطق مثلا در کردستان تجربه شد. ولی به شکل سراسری تمرکز محدودیت در این سال بر روی فیلترینگ گذاشته شد.» وحید فرید، درباره ۱۴۰۱ به این نکته اشاره دارد.

او حتی می‌گوید که برخی از کاربران بعد از تجربه سال ۱۳۹۸ از دیتاسنترها اینترنت می‌گرفتند و برای جلوگیری از قطع اینترنت خانگی، این‌طور خود را آماده کرده بودند. اشاره او به اعتراض‌هایی است که از اواخر سال ۱۴۰۱ شکل گرفت و به فیلترینگ واتس‌اپ و اینستاگرام در دولت سیزدهم ختم شد.

سال ۹۸، سال قطع اینترنت خانگی

پس قطعی ارتباطات دی‌ماه ۱۴۰۴ در کجای تاریخ تکرار شده است؟ آیا باید مشابه آن را در آبان‌ماه سال ۱۳۹۸ پیدا کرد؟ اینترنت در سال ۱۳۹۸ در یک بازه ۸ تا ۱۰ روزه قطع بود اما این قطعی یک فرق بزرگ با امروز داشت. فرقی که این کارشناس توضیحش می‌دهد:

در این سال دیتاسنترها اینترنت داشتند و فقط اینترنت‌های خانگی قطع شده بود. یعنی مراکز داده کشور اینترنت داشتند؛ در نتیجه سرورهای کسب‌وکارها با مشکلی روبه‌رو نشدند. ممکن بود اینترنت دفترها قطع باشد اما ایمیل سرور آن‌ها در دیتاسنترها کار می‌کرد.
– وحید فرید، کارشناس اینترنت

سال ۸۸، شبیه‌ترین وضعیت به امروز

شاید بتوان گفت این بحران شبیه به سال ۱۳۸۸ است که با قطعی اینترنت پیامک‌ها و تماس و همه چیز برای چند روز قطع بود. اما همان موقع هم قطعی اینترنت کوتاه‌مدت بود و پیامک‌ها بعد از دو روز وصل شد. در حال حاضر این وضعیت از پنج‌شنبه، هجدهم دی‌ماه ادامه داشته است و حالا داریم ششمین روز قطعی ارتباطات را به شب می‌رسانیم.

حتی به‌خاطر الکترونیک شدن بسیاری از خدمات نسبت به سال ۱۳۸۸ می‌توان گفت وضعیت امروز بغرنج‌تر از آن سال است

اشاره دیگر فرید این است که حتی به‌خاطر الکترونیک شدن بسیاری از خدمات نسبت به سال ۱۳۸۸ می‌توان گفت وضعیت امروز بغرنج‌تر از آن سال است: «اولا محدودیت‌های سال ۱۳۸۸ کوتاه‌مدت بود. دوما در اعتراضات اخیر ما دو روز شبکه ملی اطلاعات نداشتیم و این یعنی بسیاری از خدمت‌رسانی‌ها قطع شده بود.»