جنوب ایران؛ از سنگر مقاومت تا شریان حیات اقتصاد، روایتی از یک دِین ملی

جنوب ایران؛ از سنگر مقاومت تا شریان حیات اقتصاد، روایتی از یک دِین ملی به قلم: ابوذر رضوان‌زاده (حقوقدان، کارشناس ارشد حقوق خصوصی، عضو مرکز وکلای قوه قضاییه و فرزند شهید دفاع مقدس ۸ ساله)

آنچه در ادامه می‌آید، تحلیل و دیدگاه نویسنده است و لزوماً بیانگر موضع رسانه آوای جنوب نیست.

مقدمه: جنوب، سپر همیشه بیدار مام وطن

تاریخ ایران‌زمین گواه آن است که خطه جنوب، هرگز تنها یک مرز جغرافیایی نبوده، بلکه همواره خط مقدم و سپر سینه ستبر کشور در برابر تهاجمات بیگانگان بوده است. از حماسه‌آفرینی‌های مجاهدان جنوب در دوره قاجار و ایستادگی دلیرانی چون «رئیس‌علی دلواری»، «باقرخان تنگستانی» و «احمدخان تنگستانی» در برابر تجاوز و لشکرکشی‌های امپراتوری انگلیس به بوشهر و بنادر خلیج فارس، تا مقاومت جانانه و تقدیم هزاران شهید در طول هشت سال جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق و تجاوز اخیر آمریکایی صهیونیستی از جمله شهیدان نادر مهدوی و بیژن گرد و جهان آرا و علی هاشمی (سردار هور) و جهاندیده و سردار تنگسیری و دکتر اصل علوان و هزاران هزار شهید و جانباز دیگر ؛ مردم این دیار همواره با خون خود مرزهای ایران را حفظ کرده‌اند.

برای من به عنوان نگارنده این سطور، این ایثارگری‌ها تنها یک روایت تاریخی نیست؛ من این فداکاری و مظلومیت را با تمام وجود و در از دوران کودکی در خانه خود لمس کرده‌ام. پدر عزیزم یکی از همان اسرأ و جانبازان شیمیایی دفاع مقدس بود که پس از سال‌ها تحمل رنج و مشقتِ جانکاهِ بیماری، سرانجام به درجه رفیع شهادت نائل آمد و به خیل هم‌رزمان شهیدش پیوست. این خون‌های پاک و بدن‌ها و ریه‌های سوخته، گواه صادقِ وفاداری مردم جنوب به تمامیت ارضی این سرزمین است.

امروز نیز این جبهه همچنان گشوده است و همین ملت در خط مقدم نبرد جان بر کف واقعی در عمل هستند. در رویارویی با تهدیدات و حملات یک سال گذشته از سوی آمریکا، اسرائیل و پایگاه‌های برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به استان‌ها و مناطق جنوبی، این مردم صبور جنوب هستند که بار روانی و امنیتی قرارگیری در خط مقدم تنش‌ها را به دوش می‌کشند و با رشادت و فداکاری، از اقتدار کشور دفاع می‌کنند.

شریان حیاتی اقتصاد و پارادوکس تلخ «محرومیت»:

به لحاظ ژئوپلیتیک و استراتژیک، جنوب حیاتی‌ترین منطقه ایران است. مجاورت با آب‌های آزاد، همسایگی با چندین کشور، شاهراه‌های مبادلات تجاری و از همه مهم‌تر، استقرار عظیم‌ترین منابع و صنایع نفت و گاز و معادن کشور در این نوار ساحلی، جنوب را به پردرآمدترین منطقه و شریان اصلی تامین بودجه کلان کشور تبدیل کرده است.

با وجود چنین ثروت عظیمی که اقتصاد یک ملت را به گردش درمی‌آورد، اطلاق صفت «منطقه محروم» به استان‌های جنوبی، نه تنها تناقضی آشکار، بلکه بی‌انصافی در حق سرزمینی است که خود ثروت‌آفرین است. جنوبِ ایران «محروم» نیست، بلکه درگیر نوعی «محروم‌سازی» ناشی از عدم توزیع عادلانه ثروتی است که از دل همین خاک استخراج می‌شود.

آلودگی صنعتی: ایثاری نادیده گرفته شده

مردم جنوب با صبوری، گرمای طاقت‌فرسای هوا و پدیده مخرب گرد و غبار را به عنوان بلایای طبیعی پذیرفته و با اقلیم خشن خود سازگار شده‌اند. اما آنچه عرصه را بر این مردم تنگ کرده، بلایای طبیعی نیست؛ بلکه «آلودگی تحمیلی» ناشی از تمرکز صنایع عظیم نفت، گاز و پتروشیمی است.

نفس کشیدن در هوای آلوده به فلرهای گازی و پسماندهای شیمیایی، هزینه استخراج ثروت برای کل کشور است که منحصراً توسط ریه‌های مردم جنوب پرداخت می‌شود. همان‌گونه که دیروز ریه‌های رزمندگان ما آماج گازهای شیمیایی دشمن شده بود، امروز ریه‌های مردم جنوب آماج آلودگی‌های صنعتی برای اعتلای اقتصاد کشور است. آیا میتوان این را چیزی جز ایثار و فداکاری نامید؟

نتیجه گیری

لزوم تأدیه دین حاکمیت به مردم جنوب؛ (مطالبه‌ای حقوقی-اجتماعی)

امروز در این خطه، جان و مال مردم در سایه تهدیدات مکرر دودِ هوا می‌شود و صدای مهیب بمب و موشک، جایگزین لالایی شبانه کودکانمان شده است.

به عنوان یک حقوقدان معتقدم که بر اساس اصول مسلم حقوق عمومی و حقوق عامه، دولت و حاکمیت در برابر این حجم از تولید ثروت، ایستادگی و ایثارگری در خط مقدم بحران‌ها و تحمیل آسیب‌های زیست‌محیطی، به مردم جنوب «بدهکار» است. حاکمیت موظف به «تأدیه این دِین» از طریق سازوکارهای قانونی است.

برای تحقق عدالت توزیعی و جبران خسارات مادی و معنوی، ضروری است سیاست‌های کلان زیر در دستور کار نهاد قانون‌گذار و مجری قرار گیرد:

۱- اعمال معافیت‌های قانونی مضاعف: اختصاص معافیت‌های گسترده مالیاتی، گمرکی، و تعرفه‌های ترجیحی انرژی برای ساکنان بومی مناطق درگیر با آلودگی‌های صنعتی و تهدیدات مرزی.

۲- تخصیص عادلانه ثروت: استان‌های جنوبی باید در صدر جدول دریافت بودجه‌های عمرانی، درمانی و رفاهی قرار گیرند تا زیرساخت‌های این مناطق متناسب با امنیت و ثروتی که تولید می‌کنند، توسعه یابد.

۳- تغییر نگاه از «محرومیت» به «توسعه‌یافتگی»: برنامه‌ریزی‌ها باید به گونه‌ای باشد که با تزریق درآمدهای اختصاصی از محل فروش انرژی به خود این استان‌ها، در کوتاه‌ترین زمان ممکن، امکان اطلاق صفت «محروم» به منطقه جنوب به طور کامل از بین برود.

جنوب، گاوصندوق اقتصاد ایران و دژ مستحکم امنیت آن است. وقت آن رسیده که نگاه مرکزگرا اصلاح شده و سهم این دیار از ثروت ملی، نه با نگاه ترحم‌آمیز به یک «منطقه محروم»، بلکه به عنوان حق مسلم یک «شریک استراتژیک و فداکار» پرداخت گردد.

انشاالله