وزارت نفت در آستانه زمستان؛ دولت پزشکیان چرا هنوز وزیر معرفی نکرده است؟

در شرایطی که کشور با چالش ناترازی گاز، آسیب‌دیدگی بخشی از زیرساخت‌های انرژی و نگرانی از تأمین پایدار سوخت در فصل سرما روبه‌روست، وزارت نفت همچنان با سرپرست اداره می‌شود. تأخیر در معرفی وزیر جدید، پرسش‌های جدی درباره اولویت‌های دولت در مدیریت یکی از راهبردی‌ترین وزارتخانه‌های کشور ایجاد کرده است؛ به‌ویژه آنکه هم‌زمان نام چند گزینه در محافل سیاسی و مدیریتی برای تصدی این مسئولیت مطرح می‌شود.

پس از استعفای محسن پاک‌نژاد در ۱۲ مهرماه، حمید بورد مسئولیت سرپرستی وزارت نفت را بر عهده گرفت؛ اما با گذشت هفته‌ها، هنوز وزیر جدید به مجلس معرفی نشده است. این بلاتکلیفی در شرایطی ادامه دارد که صنعت نفت و گاز با مجموعه‌ای از چالش‌های عملیاتی، اقتصادی و مدیریتی مواجه است.

موضوع فقط تغییر یک مدیر یا جابه‌جایی در رأس یک وزارتخانه نیست. وزارت نفت مستقیماً با امنیت انرژی، درآمدهای ارزی، تأمین سوخت نیروگاه‌ها، فعالیت صنایع بزرگ و معیشت بخش قابل‌توجهی از جامعه ارتباط دارد. به همین دلیل، تعیین تکلیف مدیریت این وزارتخانه باید با حساسیت و فوریت بیشتری دنبال شود.

زمستان در راه است؛ چالش تأمین گاز همچنان پابرجاست

ناترازی گاز، محدودیت‌های احتمالی برای صنایع، نیاز نیروگاه‌ها به سوخت و ضرورت مدیریت ذخایر انرژی، از جمله موضوعاتی هستند که در آستانه فصل سرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

از سوی دیگر، آسیب‌دیدگی زیرساخت‌های انرژی و دشواری‌های ناشی از تحریم‌ها و فرسودگی برخی تأسیسات، شرایط مدیریت تولید و تأمین انرژی را پیچیده‌تر کرده است.

این مشکلات را نمی‌توان صرفاً به عملکرد یک دولت یا یک دوره مدیریتی نسبت داد؛ زیرا بخشی از آن‌ها حاصل انباشت مشکلات ساختاری و محدودیت‌های چندساله است. با این حال، مسئولیت مدیریت شرایط موجود و ارائه برنامه عملیاتی برای عبور از بحران، بر عهده مدیران و تصمیم‌گیران فعلی است.

وزارت نفت؛ جایگاه تخصص یا میدان رقابت سیاسی؟

یکی از پرسش‌های مهم در فرآیند انتخاب وزیر آینده نفت، معیارهایی است که دولت برای معرفی گزینه نهایی در نظر گرفته است.

در روزهای اخیر، نام‌های مختلفی در محافل سیاسی و رسانه‌ای به‌عنوان گزینه‌های احتمالی وزارت نفت مطرح شده‌اند. در چنین فضایی، نگرانی درباره تأثیر ملاحظات سیاسی و رایزنی‌های پشت‌پرده بر انتخاب وزیر نیز مورد توجه بخشی از کارشناسان و فعالان صنعت قرار گرفته است.

واقعیت این است که وزارت نفت به مدیری نیاز دارد که علاوه بر توان هماهنگی در سطح کلان دولت، شناخت عمیقی از ساختار صنعت نفت، میدان‌های تولیدی، پالایشگاه‌ها، شرکت‌های عملیاتی، منابع انسانی و پیچیدگی‌های تأمین انرژی داشته باشد.

تجربه مدیریت در بخش‌های عملیاتی، توان تصمیم‌گیری در شرایط اضطراری، شناخت مسائل تولید و توسعه و برخورداری از برنامه روشن برای بازسازی زیرساخت‌ها، از جمله معیارهایی است که باید در ارزیابی گزینه‌های وزارت نفت مورد توجه قرار گیرد.

حمید بورد؛ یکی از نام‌های مطرح در بحث وزارت نفت

در میان نام‌هایی که برای تصدی وزارت نفت مطرح شده‌اند، حمید بورد نیز به دلیل سابقه فعالیت در بخش‌های مختلف صنعت نفت مورد توجه قرار گرفته است.

سابقه مدیریتی او در شرکت‌های عملیاتی و تولیدی صنعت نفت، از جمله شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، شرکت نفت فلات قاره و شرکت ملی نفت ایران، از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی کارنامه مدیریتی وی اهمیت دارد.

در روزهای اخیر نیز پیام‌هایی از سوی تعدادی از مدیران فعلی و سابق صنعت نفت به آوای جنوب ارسال شده که در آن‌ها حمایت خود را از ادامه حضور بورد در رأس مدیریت وزارت نفت اعلام کرده‌اند.

این حمایت‌ها در کنار طرح نام سایر گزینه‌ها، ضرورت بررسی دقیق سوابق، برنامه‌ها و توان مدیریتی افراد مطرح‌شده را برجسته می‌کند. پرسش اصلی آن است که دولت بر اساس چه معیارهایی می‌خواهد درباره آینده مدیریت صنعت نفت تصمیم بگیرد و کدام گزینه برنامه عملیاتی روشن‌تری برای عبور از چالش‌های موجود ارائه می‌کند؟

سه مطالبه فوری از دولت پزشکیان

با توجه به شرایط فعلی صنعت نفت و نزدیک‌شدن فصل سرما، انتظار می‌رود دولت سه موضوع را با اولویت دنبال کند:

۱. تعیین تکلیف فوری وزارت نفت: معرفی وزیر با برخورداری از تجربه مرتبط، شناخت عملیاتی و توان مدیریت بحران، به‌جای اتکا به ملاحظات صرفاً سیاسی و رایزنی‌های غیرشفاف.

۲. ارائه برنامه مشخص برای زمستان: انتشار برنامه زمان‌بندی‌شده برای جبران ظرفیت‌های تولیدی آسیب‌دیده، تأمین سوخت نیروگاه‌ها، مدیریت ناترازی گاز و حفظ پایداری تولید.

۳. شفاف‌سازی درباره وضعیت انرژی کشور: ارائه گزارش روشن از ذخایر سوخت، میزان آمادگی زیرساخت‌ها، محدودیت‌های احتمالی صنایع و مسئولیت دستگاه‌های اجرایی در اجرای برنامه‌های اضطراری.

امنیت انرژی را نمی‌توان به فردا موکول کرد

آقای رئیس‌جمهور؛ صنعت نفت در شرایطی قرار دارد که تصمیم‌های مدیریتی آن می‌تواند بر تولید، اقتصاد، صادرات و امنیت انرژی کشور تأثیر مستقیم بگذارد. انتخاب وزیر آینده نباید صرفاً به نتیجه رایزنی‌های سیاسی محدود شود؛ بلکه لازم است سوابق اجرایی، شناخت میدانی، برنامه عملیاتی و توان اداره این مجموعه بزرگ، مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد.

اکنون انتظار می‌رود دولت پزشکیان با اعلام معیارهای روشن و تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر مدیریت وزارت نفت، به بلاتکلیفی موجود پایان دهد.

زمستان در راه است و صنعت نفت برای عبور از شرایط پیش‌رو به تصمیم‌های به‌موقع، مدیریت منسجم و پاسخ‌گویی شفاف نیاز دارد. وزارت نفت جای آزمون‌وخطا نیست؛ آینده امنیت انرژی کشور به تصمیم‌هایی وابسته است که امروز گرفته می‌شوند.