نشست جهانی اقلیم در ترکیه؛ حرکت به سوی گذار انرژی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی

اجلاس جهانی اقلیم با حضور نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور در ترکیه آغاز به کار کرد. این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که انتشار گازهای گلخانه‌ای در جهان همچنان در سطح بالایی قرار دارد و هشدارهای سازمان ملل نشان می‌دهد که زمین در مسیر عبور از آستانه افزایش ۱.۵ درجه سانتی‌گرادی دمای جهانی نسبت به دوران پیشاصنعتی قرار دارد. این موضوع نگرانی‌های زیادی درباره بحران‌های اقلیمی و تغییرات آب‌وهوایی ایجاد کرده است.

به گزارش آوای جنوب، مهم‌ترین محورهای این اجلاس شامل سخنرانی‌های رهبران سیاسی برجسته مانند رئیس‌جمهور برزیل، رئیس کمیسیون اروپا، معاون رئیس‌جمهور چین و رئیس‌جمهور جزایر مارشال، احیای مذاکرات برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، و تأکید دبیرکل سازمان ملل بر ضرورت تعیین جدول زمانی مشخص برای گذار انرژی است. همچنین، غیبت ایالات متحده برای دومین سال متوالی پس از خروج دولت ترامپ از همکاری‌های اقلیمی، یکی از نکات قابل توجه این نشست محسوب می‌شود.

از سوی دیگر، ترکیه به‌عنوان میزبان این اجلاس، پیشنهاد افزایش سهم برق از مصرف جهانی انرژی به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ را مطرح کرده است. این طرح شامل توسعه برقی‌سازی حمل‌ونقل از طریق خودروهای برقی، جایگزینی تجهیزات صنعتی مبتنی بر سوخت فسیلی با فناوری‌های برقی، و استفاده از پمپ‌های حرارتی در ساختمان‌ها برای گرمایش و سرمایش است. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که تحقق این هدف تنها در صورتی به کاهش انتشار کربن منجر می‌شود که تولید برق بر پایه انرژی‌های تجدیدپذیر و کم‌کربن صورت گیرد. در غیر این صورت، افزایش مصرف برق ممکن است صرفاً محل انتشار آلایندگی را از مصرف‌کننده به بخش تولید برق منتقل کند.

از منظر صنعتی و فنی، پیشنهاد برقی‌سازی گسترده پیامدهای مهمی به دنبال خواهد داشت. از جمله این پیامدها می‌توان به تغییر ساختار تقاضای انرژی، افزایش اهمیت زیرساخت‌های برق، نقش گاز طبیعی به‌عنوان منبع پشتیبان و همچنین توسعه فناوری‌های ذخیره‌سازی انرژی اشاره کرد. این تغییرات می‌توانند به کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی در برخی بخش‌ها کمک کنند، اما در صنایع سنگین و پتروشیمی، گذار انرژی نیازمند راهکارهای پیچیده‌تر و زمان‌برتری خواهد بود.

در بُعد سیاسی، غیبت ایالات متحده و اختلاف دیدگاه کشورها درباره چگونگی گذار از سوخت‌های فسیلی از چالش‌های اصلی اجلاس است. کشورهایی که دارای منابع سرشار نفت و گاز هستند ممکن است با کشورهای آسیب‌پذیر اقلیمی و اقتصادهای صنعتی اختلاف نظر داشته باشند. به همین دلیل، توافق بر سر افزایش سهم برق در مصرف جهانی انرژی نسبت به تعیین زمان‌بندی الزام‌آور برای کاهش تولید سوخت‌های فسیلی احتمالاً آسان‌تر خواهد بود.

در پایان، ابتکار برزیل برای تدوین نقشه راه گذار انرژی نیز مورد توجه قرار گرفته است. این کشور پیشنهاد کرده است که کشورها تا سال ۲۰۲۸ نظام انرژی خود را ارزیابی و برنامه‌ریزی کنند و از سال ۲۰۳۱ همکاری‌های بین‌المللی برای کاهش عرضه سوخت‌های فسیلی را آغاز کنند. با این حال، این پیشنهاد هنوز به مرحله توافق الزام‌آور نرسیده است و مذاکرات برای دستیابی به نتایج عملی همچنان ادامه دارد.