مذاکرات با عمان به تفاهمات اساسی رسیده است

رویترز در گزارشی تازه از موانع و جزئیات توافق پیشنهادی ایران و عمان برای بازگشایی تنگه هرمز پرده برداشت. بر اساس این گزارش، توافق فعلی کنترل کشتی‌های ورودی به خلیج فارس را به تهران واگذار می‌کند که یکی از بزرگ‌ترین امتیازات اعطاشده به ایران محسوب می‌شود. اما هنوز مسائل حل‌نشده‌ای از جمله اختلاف بر سر درصد عوارض و نحوه تعریف «کنترل» باقی مانده است.

رویترز نوشت: یک منبع ارشد ایرانی و دو مقام منطقه‌ای روز چهارشنبه به رویترز گفتند که توافق پیشنهادی بین ایران و عمان برای کمک به پایان دادن به پنج ماه جنگ بین ایران و ایالات متحده، کنترل کشتی‌های ورودی به خلیج فارس از طریق تنگه هرمز را به تهران می‌دهد که این یکی از بزرگ‌ترین امتیازات اعطا شده به ایران محسوب می‌شود.

به گزارش آوای جنوب، در ادامه این مطلب آمده: آمریکا فوراً در مورد این پیشنهاد اظهار نظری نکرد. در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفته است که توافقی برای بازگشایی تنگه قریب‌الوقوع است، مقامات آمریکایی بارها اصرار داشته‌اند که هرگز با کنترل ایران بر دسترسی به مهم‌ترین مسیر تجاری جهان برای تأمین انرژی موافقت نخواهند کرد.

توافقی که به ایران بر تردد از طریق تنگه اختیار دهد به این معناست که جنگی که توسط ایالات متحده و اسرائیل در فوریه آغاز شد، منجر به تغییر عمده‌ای در موازنه قوای منطقه‌ای به نفع تهران شده است. پیش از جنگ، تنگه برای همه کشتی‌ها بدون هیچ هزینه‌ای آزاد و باز بود.

در چارچوب تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌تر در منطقه، ایران و عمان در مذاکرات دوجانبه‌ای درباره تنگه که هر یک از طریق کانال‌های شمالی و جنوبی آن را کنترل می‌کنند، درگیر بوده‌اند. ایران از “پیشرفت قابل‌توجه” در مذاکرات گزارش داد و گفت که هر دو مسیر ورودی و خروجی از آب‌های ایران عبور خواهند کرد.

در همین حال، به گفته پنج منبع، ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس هشدار داده است که هرگونه حمله جدید آمریکا به خاک آن، تلافی‌جویی علیه زیرساخت‌های حیاتی انرژی در سراسر منطقه را در پی خواهد داشت.

یکی از منابع خلیج‌فارسی گفت: هشدار ایران قاطع بود: اگر آمریکا زیرساخت‌های ایران را هدف قرار دهد، آنها با حمله به تأسیسات انرژی خلیج فارس و سایر اهداف منطقه‌ای تلافی خواهند کرد.

ایران با موشک‌ها و پهپادها به متحدان واشنگتن در منطقه ضربه زده و همچنین کشتی‌های تجاری را که بدون مجوز آن از تنگه عبور می‌کنند، هدف قرار داده است.

ترامپ در جمع هوادارانش در تجمعی در لاس‌وگاس، بر دیپلماسی ترجیح داد و گفت: “ترجیح می‌دهم به توافق برسم چون نمی‌خواهم مردم را بکشم. من نمی‌خواهم مردم را بکشم، اما بالاخره در نقطه‌ای خواهیم کشت.”
مسائل حل‌نشده

در مورد هرگونه توافق بین ایران و عمان، منابع منطقه‌ای و ایرانی که با رویترز صحبت کردند، هشدار دادند که مسائل مهمی همچنان حل‌نشده باقی مانده و همچنین با این ادعای ترامپ که توافقی برای بازگشایی تنگه قریب‌الوقوع است، مخالفت کردند.
یکی از منابع منطقه‌ای به رویترز گفت: “امتیاز قبلاً در مورد نوعی کنترل بر هرمز داده شده است.”

نبع منطقه‌ای دیگر گفت که هنوز جزئیاتی در مورد چگونگی تعریف “کنترل” تعیین نشده است، به طوری که مذاکره‌کنندگان خلیج‌فارسی اصرار دارند که کشورهای منطقه بر بازرسی کشتی‌ها نظارت کنند و هرگونه پرداخت هزینه داوطلبانه باشد.

به گفته مقام ارشد ایرانی، ایران به دنبال دریافت عوارضی بین ۵ تا ۷ درصد از ارزش محموله‌ها از کشتی‌های استفاده‌کننده از تنگه است. عمان در حال مذاکره بر سر عوارضی در حدود ۳ درصد است، در حالی که واشنگتن هیچ هزینه‌ای را نمی‌خواهد.

منبع ارشد ایرانی گفت که متن توافقی که در حال حاضر روی میز است، کنترل ایران بر کشتی‌هایی را که از طریق تنگه وارد خلیج فارس می‌شوند، پیش‌بینی می‌کند و یکی از نکات اصلی اختلاف، نقشی است که ایران بر کشتی‌هایی که در جهت مخالف حرکت می‌کنند نیز خواهد داشت.

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبه با خبرگزاری رسمی ایرنا، گفت که این ترتیب “به گونه‌ای طراحی شده است که کشتی‌های تجاری هم در مسیر ورودی و هم در مسیر خروجی از آب‌های سرزمینی ایران عبور کنند.”

وی گفت که مذاکرات با عمان به “تفاهمات اساسی” رسیده است و افزود: “این پیشرفت در آستانه نهایی‌سازی است.”

غریب‌آبادی همچنین گفت که ایران پیام‌هایی از ایالات متحده دریافت کرده است که نشان می‌دهد این کشور “کاملاً آماده است تا به تعهدات خود” بر اساس تفاهم‌نامه اواسط ژوئن با ایران که توقف فوری عملیات نظامی را پیش‌بینی می‌کرد، بازگردد.
وی گفت که این شرطی برای بازگشایی تنگه است و در عین حال افزود که در روزهای اخیر هیچ مذاکره‌ای با ایالات متحده انجام نشده است.

ترامپ تحت فشار رأی‌دهندگان

ترامپ که در آغاز جنگ گفته بود که این جنگ با “تسلیم بی‌قید و شرط” ایران پایان خواهد یافت و او انتخاب رهبر آن را تأیید خواهد کرد، برای یافتن راهی برای خروج از درگیری‌ای که رأی‌دهندگان آمریکایی دو به یک با آن مخالف هستند، پیش از انتخابات میاندوره‌ای حیاتی در ماه نوامبر، تحت فشار بوده است.

ماه‌ها تلاش نظامی آمریکا، از جمله یک کارزار دو هفته‌ای حملات در ماه ژوئیه، نتوانسته است کنترل ایران بر تنگه را بشکند.

فرماندهان آمریکایی در ماه ژوئیه به ترامپ توصیه کردند که مهمات آنها رو به اتمام است. رویترز روز سه‌شنبه گزارش مردم سالاری آنلاین به نقل از داد که ارتش آمریکا تقریباً تمام موشک‌های دقیق‌زن دوربرد خود را مصرف کرده است.
قیمت نفت خام در دو روز گذشته به شدت کاهش یافته است، زیرا ترامپ حملات جدید به ایران را به دلیل اشاره به مذاکراتی که می‌تواند به پایان درگیری منجر شود، لغو کرد.