فراتر از پول نقد؛ وقتی نماینده از نرخ سخن می‌گوید، چه معنایی مد نظر است؟

آوای جنوب؛ صحنه مجلس شورای اسلامی اخیراً شاهد درگیری لفظی تندی میان دو نماینده بود؛ امیرحسین ثابتی، نماینده تهران، با ادعای جنجالی خود مبنی بر اینکه «هر نماینده‌ای نرخی دارد»، جنجال به پا کرد و غلامرضا تاجگردون، نماینده گچساران، با به چالش کشیدن او، خواستار ارائه مستندات شد.

اما در این میان، آنچه بیش از خودِ این درگیری، نیاز به واکاوی دارد، اصطلاحِ به‌کاررفته توسط ثابتی است: «نرخ».

شفاف‌سازی آوای جنوب؛ نرخ یعنی چه؟

برخی ممکن است در اولین برخورد، کلمه «نرخ» را تنها به معنای «پول نقد و رشوه» تفسیر کنند؛ اما در لایه‌های عمیق‌ترِ سیاست و مدیریت قدرت، مفهوم «نرخ» بسیار گسترده‌تر و پیچیده‌تر از یک معامله مالی ساده است. از دیدگاه تحلیلی، وقتی از «نرخ» در فضای پارلمانی سخن به میان می‌آید، منظور لزوماً پول نقد نیست، بلکه می‌تواند به «سیستم معاوضه امتیازات» اشاره داشته باشد.

این «نرخ» می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

۱. امتیازات انتصابی: توانایی نماینده در معرفی افراد خاص به وزرا برای تصدی پست‌های حساس و مدیریتی.

۲. جذب نیروهای منطقه‌ای: پیگیری مطالبات حوزه انتخابیه از دولت در زمینه استخدام یا انتقال نیروها.

۳. معامله بر سر پست‌های معاونت: بررسی نقش احتمالی رایزنی‌های سیاسی نمایندگان در تعیین جایگاه‌های معاونت وزیر و تأثیر آن بر مناسبات میان مجلس و دولت.

۴. مجوزهای خاص: رایزنی‌های پشت پرده برای دریافت مجوزهای استثنایی در پروژه‌ها یا حوزه‌های اقتصادی؛ موضوعی که بررسی آن به شفافیت و اطلاعات قابل راستی‌آزمایی نیاز دارد.

نتیجه‌گیری؛

در واقع، «نرخ» در ادبیات تحلیل سیاسی می‌تواند به مفهوم «سهم‌خواهی از قدرت» اشاره داشته باشد. یعنی زمانی که نماینده‌ای تلاش می‌کند از ظرفیت سیاسی خود برای استقرار افراد مورد حمایت در جایگاه‌های مدیریتی یا کسب امتیازات خاص برای حوزه انتخابیه استفاده کند، این پرسش مطرح می‌شود که مرز میان پیگیری مطالبات قانونی مردم و بهره‌گیری از نفوذ سیاسی برای کسب امتیاز کجاست؟

جنگ لفظی میان نمایندگان، اگرچه ممکن است در ظاهر یک بحث اخلاقی به نظر برسد، اما می‌تواند فرصتی برای بررسی شفافیت در مناسبات قدرت و نحوه توزیع امتیازات فراهم کند؛ موضوعی که بدون مستندات مشخص، نباید به اشخاص معین نسبت داده شود.

ما در آوای جنوب وظیفه خود می‌دانیم که این مفاهیم را برای مردم روشن کنیم؛ چرا که شناخت سازوکارهای قدرت و مطالبه شفافیت، نخستین گام برای افزایش پاسخ‌گویی مسئولان است.