آیا عرضه سهام شرکت ملی نفت ایران در بورس امکان‌پذیر است

رئیس سازمان بورس با پیشنهاد عرضه سهام شرکت‌های بزرگ نفت و گاز در بازار سرمایه، بار دیگر بحث ورود شرکت ملی نفت ایران به بورس را مطرح کرد؛ ایده‌ای که از یک سو می‌تواند زمینه جذب سرمایه و افزایش شفافیت را فراهم کند و از سوی دیگر، با چالش‌های حقوقی، تحریمی و ساختاری روبه‌رو است.

به گزارش آوای جنوب، اظهارات اخیر رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار درباره ورود شرکت‌های بزرگ نفت و گاز به بازار سرمایه، بار دیگر موضوع عرضه سهام شرکت ملی نفت ایران را به یکی از مباحث مهم اقتصادی کشور تبدیل کرده است.

حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، نخست تیرماه ۱۴۰۵ در مراسم آغاز معاملات تابستانی بورس که با حضور معاون اول رئیس‌جمهور و وزیر امور اقتصادی و دارایی برگزار شد، از محمدرضا عارف خواست با حمایت از ورود شرکت‌های بزرگ به بازار سرمایه، زمینه عرضه شرکت‌هایی همچون مجموعه‌های نفت و گاز را فراهم کند؛ پیشنهادی که با نمونه‌هایی مانند عرضه سهام آرامکوی عربستان مقایسه شده است.

کارشناسان معتقدند در صورت فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، ورود بخشی از دارایی‌های صنعت نفت به بورس می‌تواند مزایایی همچون جذب سرمایه‌های مردمی برای توسعه میادین نفت و گاز، افزایش شفافیت مالی، تقویت نظارت عمومی، کاهش وابستگی به منابع بودجه‌ای دولت و افزایش ارزش بازار سرمایه را به همراه داشته باشد.

در مقابل، برخی تحلیلگران بر این باورند که اجرای چنین طرحی بدون رفع برخی موانع اساسی با دشواری همراه خواهد بود. تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت‌های صادرات نفت، پیچیدگی ارزش‌گذاری ذخایر هیدروکربوری، ملاحظات قانونی درباره مالکیت منابع نفتی و احتمال تأثیرپذیری تصمیمات اقتصادی از عوامل سیاسی، از مهم‌ترین چالش‌های مطرح‌شده در این زمینه است.

یکی از تفاوت‌های مهم میان تجربه ایران و عربستان نیز به شرایط زمان عرضه سهام آرامکو بازمی‌گردد؛ آرامکو زمانی وارد بورس شد که دسترسی گسترده‌ای به بازارهای جهانی داشت، صادرات نفت این کشور بدون محدودیت انجام می‌شد و اطلاعات مالی آن در اختیار سرمایه‌گذاران بین‌المللی قرار گرفته بود؛ شرایطی که با وضعیت کنونی شرکت ملی نفت ایران تفاوت‌های قابل توجهی دارد.

با این حال، برخی کارشناسان بازار سرمایه معتقدند حتی اگر عرضه مستقیم سهام شرکت ملی نفت امکان‌پذیر نباشد، ورود بخشی از شرکت‌های تابعه، هلدینگ‌ها و شرکت‌های فعال در زنجیره ارزش نفت و گاز به بورس می‌تواند گام مهمی در توسعه بازار سرمایه ایران باشد و زمینه اجرای بزرگ‌ترین عرضه‌های تاریخ بورس کشور را فراهم کند.

موضوع عرضه سهام شرکت ملی نفت همچنان در حد یک پیشنهاد و ایده کارشناسی مطرح است و تحقق آن، مستلزم بررسی‌های حقوقی، اقتصادی و تصمیم‌گیری در سطوح عالی کشور خواهد بود.