عملیات بی‌سابقه متخصصان شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب برای مهار چاه نفت ۲۹۷

عملیات ویژه رفع نشت و ایمن‌سازی چاه نفت شماره ۲۹۷ مسجدسلیمان که در سال ۱۳۱۰ حفاری شده، با استفاده از یک روش ابتکاری و به همت متخصصان شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب با موفقیت به پایان رسید؛ در این عملیات پس از پایش ۷۲ ساعته، فشار چاه به صفر رسید و نشت گاز متوقف شد.

به گزارش آوای جنوب، یکی از قدیمی‌ترین چاه‌های نفت کشور در مسجدسلیمان با اجرای یک عملیات تخصصی و ابتکاری توسط متخصصان شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب ایمن‌سازی شد.

فرخ ناصری کریموند، مدیر امور فنی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، با اعلام این خبر گفت: در این عملیات، چاه شماره ۲۹۷ مسجدسلیمان به‌طور کامل ایمن‌سازی و نشت گاز از شیرهای جانبی آن متوقف شد.

وی توضیح داد: این چاه در سال ۱۳۱۰ با هدف تولید از مخزن آسماری تا عمق ۴۰۸ متر حفاری شده بود و پس از دهه‌ها تولید، به دلیل افت فشار مخزن از مدار تولید خارج و به چاه تزریقی تبدیل شد.

به گفته وی، با توسعه مناطق شهری و سکونت مردم در مجاورت چاه، عملیات تزریق گاز نیز متوقف شد و چاه عملاً از چرخه عملیات خارج شد، اما در ادامه نشت گاز ترش از شیرهای جانبی مشاهده شد؛ موضوعی که احتمال ایجاد خطرات تنفسی برای ساکنان اطراف و آسیب به تجهیزات سرمایشی منازل را به همراه داشت.

اجرای روش ابتکاری برای مهار نشت

ناصری کریموند افزود: پس از بازدیدهای متعدد و بررسی وضعیت تاج چاه و شیرهای اصلی، مشخص شد تعمیر چاه با روش‌های متعارف امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، طرح ویژه ایمن‌سازی با استفاده از ایجاد انشعاب و تزریق سیال سنگین به سازمان کنترل فوران با همکاری مجموعه‌ای از ادارات مرتبط واگذار شد.

وی با اشاره به پایان موفق عملیات گفت: عملیات کشتن چاه با تلاش متخصصان معاونت حفاری و استفاده از تجهیزات تخصصی کنترل فوران انجام شد و پس از ۷۲ ساعت پایش رفتار چاه، قطع کامل نشت گاز مورد تأیید قرار گرفت.

با این حال، به دلیل قدمت چاه و حساسیت موقعیت آن در محدوده شهری، مقرر شده است شرایط چاه به مدت یک ماه از سوی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان تحت پایش مستمر قرار گیرد.

عملیات ویژه در محدوده شهری

فرزاد قربانی، سرپرست عملیات کنترل فوران شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، درباره جزئیات این عملیات گفت: پس از هماهنگی میان بخش‌های مختلف، اجرای پروژه با استفاده از تجهیزات تخصصی از جمله دو دستگاه پمپ‌تراک سیمان‌کاری شرکت ملی حفاری، سه دستگاه تانکر ۱۰۰ بشکه‌ای آب و یک تانکر ۸۰ بشکه‌ای محلول حفاری آغاز شد.

وی با اشاره به نزدیکی محل چاه به منازل مسکونی افزود: پس از برگزاری جلسه ایمنی و توجیهی، مسیرهای دسترسی به چاه مسدود شد و تجهیزات لازم برای اجرای عملیات در محل مستقر شدند.

به گفته قربانی، شیرآلات و اتصالات مورد نیاز برای تزریق سیال حفاری با استفاده از تجهیزات هات‌تپ با تحمل فشار هزار PSI روی بدنه شیر اصلی تحتانی نصب و امکان برقراری ارتباط با چاه برای تزریق سیال فراهم شد.

وی افزود: در مرحله بعد، آب با فشار حداکثر ۴۰۰ PSI تزریق و عملیات کشتن چاه با موفقیت انجام شد. مرحله نهایی نیز شامل تزریق سیمان مخلوط با محلول کلسیم کلراید به روش تاخیری درون چاه بود.

فشار چاه پس از ۷۲ ساعت به صفر رسید

قربانی ادامه داد: پس از انجام عملیات، فشار چاه به مدت ۷۲ ساعت پایش شد و در پایان با ثبت فشار صفر، چاه به‌صورت ایمن به واحد بهره‌برداری نفت و گاز مسجدسلیمان تحویل داده شد.

وی افزود: برای اطمینان از پایداری شرایط، قرار است این چاه تا یک ماه تحت نظارت مستمر کارشناسان شرکت نفت و گاز مسجدسلیمان باشد.

سرپرست عملیات کنترل فوران چاه‌های نفت و گاز همچنین گفت طی سال‌های گذشته تلاش‌های متعددی برای رفع نشت این چاه انجام شده بود، اما به دلایل مختلف به نتیجه مورد انتظار نرسیده بود.

قربانی، اجرای اتصال روی بدنه شیر تحتانی به روش هات‌تپ و برقراری ارتباط با چاه را عملیاتی کم‌سابقه در صنعت نفت توصیف کرد و گفت این روش برای نخستین بار توسط متخصصان مناطق نفت‌خیز جنوب طراحی و اجرا شده است.

پیشنهاد تبدیل چاه ۲۹۷ به بخشی از موزه نفت مسجدسلیمان

با توجه به قدمت تاریخی چاه ۲۹۷، قربانی پیشنهاد کرد پس از تکمیل اقدامات حفاظتی، از جمله دیوارچینی حوضچه، رنگ‌آمیزی تاج چاه و نصب فنس حفاظتی، این چاه به‌عنوان یکی از آثار باقی‌مانده از تاریخ صنعت نفت، در مجموعه موزه نفت مسجدسلیمان قرار گیرد.

اجرای موفق این عملیات حاصل همکاری و همدلی مجموعه‌های مختلف فنی، عملیاتی و پشتیبانی شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب بوده است؛ اقدامی که علاوه بر رفع یک خطر بالقوه در محدوده شهری، بخشی از میراث تاریخی صنعت نفت مسجدسلیمان را نیز حفظ کرده است.